Anavarza Antik Kenti, geçmişin derinliklerinden günümüze ulaşan zengin bir tarihsel mirasa sahiptir. Farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan bu antik kent, Helenistik dönemin etkisinden başlayarak Roma İmparatorluğu, Bizans, Sasani ve Osmanlı dönemlerine kadar pek çok kültürel dönüşüm yaşamıştır. Her bir medeniyet, Anavarza'nın mimarisine ve sosyal yapısına kendi özgün katkılarını sunmuştur.

Anavarza Antik Kenti, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu medeniyetler arasında:

• Helenistik Dönem: Asurlular tarafından kurulduğu düşünülmektedir.
• Roma İmparatorluğu: M.Ö. 19 yılında Roma İmparatoru Augustus'un ziyareti sonrası yeniden planlanmış ve "Kaisareia" olarak adlandırılmıştır.
• Bizans Dönemi: Bu dönemde önemini korumuş, Justinianus Dönemi'ne ait Havariler Kilisesi ve Güneybatı Kilisesi gibi yapılar bulunmaktadır.
• Sasani ve Osmanlı Dönemleri: Daha sonraki yıllarda bu medeniyetlerin etkisi altında kalmıştır.
• Ermeni Krallığı: Bir dönem kente hâkim olmuş ve Ermeni Krallığı Dönemi'ne ait bir kilise bulunmaktadır.

Anavarza, bu farklı medeniyetlerin kültür izlerini taşıyan zengin bir arkeolojik alan olarak UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer almaktadır.