Alaca, tarihi zenginlikleri ve kültürel mirasıyla dikkat çeken bir ilçedir. Antik dönemlerden itibaren çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan bu bölge, geçmişin izlerini günümüzde de taşımaktadır. Alaca, sadece tarihi kalıntılarıyla değil, aynı zamanda eşsiz mutfak kültürü ve el sanatlarıyla da öne çıkmaktadır. Yerel festivaller, bu kültürel birikimi yaşatmanın yanı sıra toplumsal dayanışmayı da güçlendirmektedir.

Alaca ilçesinin tarihi ve kültürel özellikleri şunlardır:

• Tarihçe: Alaca'nın tarihi, antik çağlara uzanır ve bölgede Galatlar, Romalılar, Bizanslılar, Emevîler, Abbasîler, Selçuklular ve Osmanlılar gibi medeniyetlerin izleri bulunur. İlçenin adı, Osmanlı dönemi tereke ve gümrük defterlerinde geçen "alaca" kumaşlardan gelmektedir.
• Önemli Tarihi Yerler:
  • Alacahöyük: Dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olarak kabul edilir ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alır. Kral mezarları, aslan sfenksleri ve tapınaklar gibi önemli arkeolojik buluntulara ev sahipliği yapar.
  • Eskiyapar ve Mahmudiye: Bilimsel kazı çalışmalarının devam ettiği bölgeler.
  • Kalınkaya ve Pazarlı: Hitit dönemine ışık tutan ören yerleri.
• Kültürel Özellikler:
  • Yöresel Mutfak: Hingal, Psihaluj, Şıps-Mamıse gibi muhacir ve Çerkes mutfağına ait yemeklerin yanı sıra Katıklı Aş, Keşkek, Yahni, Bulgur Pilavı, Yanıç, Cızlak ve Hasıda gibi geleneksel lezzetler öne çıkar.
  • El Sanatları: Dokumacılık ve alaca kumaş üretimi, ilçenin kültürel kimliğinde önemli bir yer tutar.
  • Festivaller: Alaca Kültür ve Sanat Festivali gibi etkinlikler, gelenek ve göreneklerin yaşatılmasını sağlar.