Alaçam, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, zengin bir geçmişe sahip bir ilçedir. M.Ö. 3000 yıllarına dayanan köklü bir geçmişi bulunan Alaçam, farklı dönemlerde çeşitli uygarlıkların etkisi altında kalmış, her biri bölgenin kültürel yapısına katkıda bulunmuştur. Frigyalılar’dan Persler’e kadar birçok milletin izlerini taşıyan bu yerleşim, tarihsel süreçte adını ve kimliğini değiştirmiştir. Günümüzde de bu tarihi miras, bölgenin kimliğinin önemli bir parçası olarak varlığını sürdürmektedir.

Alaçam'ın tarihi hakkında bazı bilgiler:

• Alaçam'ın kuruluşu M.Ö. 3000 yıllarına kadar uzanmaktadır.
• M.Ö. devirlerde Frigyalılar, Kimmerler, Mısırlılar, Lidyalılar ve Persler Alaçam'da hüküm sürmüşlerdir.
• M.Ö. 5. asırda Orta Asya'dan gelen Miletliler Alaçam'a "Zelikus" adını vermişlerdir.
• Danişmentliler tarafından zaptedilerek "Tralköy" adını almıştır.
• Selçuklu döneminde "Tralköy" adı "Uluköy" olarak değiştirilmiştir.
• 1385 yılında İlhanlılar döneminde ilçe "Alaçam" adını almıştır.
• Alaçam, Osmanlı egemenliğine 1398 yılında girmiş, 1402 yılında tekrar Candaroğulları'nın eline geçmiştir.
• Çelebi Mehmet'in Canik Bölgesi'ni ele geçirmesiyle Alaçam, Osmanlı'nın olmuş ve bu hakimiyet II. Murat döneminde sağlamlaşmıştır.
• 1 Eylül 1944 tarihinde Samsun'un sekizinci ilçesi olmuştur.