Pamukkale Travertenleri'nin efsanesi, aşkın, güzelliğin ve fedakarlığın iç içe geçtiği bir hikaye olarak karşımıza çıkıyor. Denizli'nin doğal güzellikleri arasında yer alan bu travertenler, bir genç kızın yaşadığı derin acılar ve sonrasında yaşanan mucizelerle şekilleniyor. Çirkinlik algısı ve toplumun yargıları arasında sıkışan bir genç kızın, kendi kaderine meydan okuması, Pamukkale'nin eşsiz güzelliklerinin ortaya çıkmasına sebep oluyor. Bu mitolojik öykü, doğanın şifalı sularının ve travertenlerin nasıl oluştuğuna dair büyüleyici bir anlatı sunuyor.

Pamukkale Travertenleri efsanesinin kısa bir versiyonu şu şekildedir: Denizli’nin Çökelez Dağı eteklerinde yaşayan fakir bir oduncu ailesinin kızı, o kadar çirkinmiş ki erkek çocuk anneleri onu görünce yollarını değiştiriyorlarmış. Genç kızın fakirliği umurunda bile değilmiş ama çirkinliği canına tak etmiş. Bir sabah vakti tan ağarırken yazmasını başına sarıp Çökelez Dağı'na çıkmış, dağın yamacında hıçkıra hıçkıra ağlayarak son kez ömrünü geçirdiği güzel yurduna, çok sevdiği ama karşılık görmediği insanlarına bakmış. Başını semaya kaldırmış ve "Her gün bin defa ölmektense bugün bir defa ölmek daha kolay, Rabbim affet beni" diyerek kendini dağın sarp yamaçlarından boşluğa bırakmış. Çökelez’in altındaki sırtlarda oduncu güzelinin düştüğü yerde, derinlerden fışkıran şifalı sıcak suların varlığını o sabah kimse bilmiyormuş. Kayaların arasında bir kızın sırma saçları, sıcak su birikintilerinin içinde pırıl pırıl parlamış. Bey oğlu, bu dünyalar güzeli kızı kucakladığı gibi bir ağacın gölgesine yatırmış. Denizli Beyi’nin oğlu, kızın iyileşip evlendikten sonra kadınların güzelleşmek için Pamukkale’deki kaplıcaları ziyaret etmeye başlamalarına ön ayak olmuş. Pamukkale Travertenleri efsanesinin farklı versiyonları da bulunmaktadır.