Altay destanları, Orta Asya'nın derin kültürel ve tarihi zenginliklerini yansıtan önemli edebi eserlerdir. Bu destanlar, kahramanlık, yurt sevgisi ve mitolojik unsurlar gibi evrensel temaları işlerken, aynı zamanda Altay Türklerinin benzersiz dünya görüşünü ve yaşam felsefesini de yansıtır. Eserlerde hem gerçek hem de olağanüstü olayların harmanlanması, dinamik bir anlatım oluşturur ve dinleyiciyi büyüler. Altay destanları, sadece sanatsal bir ifade değil, aynı zamanda toplumsal değerlerin ve inançların aktarıldığı birer tarih kaynağıdır.

Altay destanlarının bazı özellikleri:

• Konu ve Temalar: Savaşlar, kahramanlıklar, yurt sevgisi, zaferler, felaketler, töreye bağlılık, sözünde durma, dayanışma, birlik-beraberlik ve mertlik gibi değerler işlenir.
• Olağanüstü Unsurlar: Destanlarda hem inanılması mümkün olan hem de aklın kabul etmeyeceği olaylar yer alır.
• Yaratılış ve İnsan Teması: Altay yaratılış destanında, başlangıçta her yerin sularla kaplı olduğu, tanrı Ülgen'in yaratılışı nasıl gerçekleştireceği konusunda Ak Ana'nın yardımıyla önce yeri, ardından göğü yarattığı anlatılır. Altay efsanelerine göre insanoğlu, sudan değil, topraktan yaratılmıştır.
• Dil ve Üslup: Destanlarda betimleme ve tasvirlere, görkemli kelimelere ve cümlelere yer verilir.
• Anonimlik: Destanlar, bireysel yaratım olmayıp milletin ortak hayal ürünüdür.
• Yayılma Aşaması: Oluştuktan sonra ozanlar tarafından şiire aktarılmış ve ağızdan ağıza yayılarak anonimleşmiştir.
• Mitolojik Ögeler: Şamanizm dinine dayanan mitolojik ögeler içerir.
• Coğrafi Tasvir: Olayların geçtiği çevreler bilinmemektedir.